De drang naar emissievrije terminals neemt in heel Europa toe. In havens en intermodale hubs komt de druk vanuit meerdere richtingen: concessieovereenkomsten, ESG-verplichtingen, lokale milieuzones en steeds strengere aanbestedingseisen. Omdat de beschikbaarheid van zware elektrische havenmachines (reachstackers, terminaltrekkers, legecontainerhandlers en grote heftrucks) bij OEM’s nog beperkt is, overwegen veel terminalexploitanten om bestaande dieselmachines om te bouwen naar elektrische machines. Vanuit een duurzaamheidsperspectief is dit logisch. Vanuit een regelgevings- en aansprakelijkheidsperspectief vereist dit echter zorgvuldige aandacht. Deze nieuwsbrief legt uit wat elektrische retrofit concreet betekent voor eigenaren van havenapparatuur en terminalexploitanten, gebaseerd op Europese wetgeving en de Nederlandse interpretatie en handhavingspraktijk. Retrofit is geen aanpassing, maar een legale herlancering. De ombouw van havenapparatuur van diesel naar elektrisch wordt in het kader van de EU-machinewetgeving beschouwd als een ingrijpende wijziging. In de Nederlandse praktijk betekent dit: Na de ombouw wordt de machine wettelijk beschouwd als een “nieuwe machine” die op de markt wordt gebracht. Dit heeft gevolgen voor:

• CE-conformiteit
• productaansprakelijkheid
• verzekeringsdekking
• operationele verantwoordelijkheid binnen de terminal

Wie is de fabrikant na de ombouw? Een van de grootste risico’s bij retrofitprojecten is onduidelijkheid over verantwoordelijkheid. Als dit niet expliciet is vastgelegd, kan wettelijk de nieuwe fabrikant zijn:

• de renovatiepartij of
• de terminalbeheerder die de machine in gebruik neemt

Deze rol brengt serieuze verplichtingen met zich mee:

• volledige risicobeoordeling uitvoeren
• naleving van Machinerichtlijn en normen waarborgen
• nieuwe EU-conformiteitsverklaring afgeven
• nieuwe CE-markering aanbrengen
• volledige productaansprakelijkheid dragen

Autoriteiten kijken niet alleen naar contracten, maar ook naar wie de machine daadwerkelijk gebruikt en beheert. CE-markering: volledige reikwijdte, niet gedeeltelijk Een veelvoorkomende aanname: “Alleen de elektrische aandrijving hoeft te worden beoordeeld.” Dit is onjuist. De gevolgen van elektrische retrofit raken de hele machine:

• stabiliteit en gedrag onder belasting
• besturingssystemen en noodfuncties
• EMC-gedrag in terminalomgevingen
• brand- en batterijrisico’s (lithium-ion)
• interfaces met spreaders, trailers en laadinfrastructuur

Daarom moet de volledige machine opnieuw worden beoordeeld. Als een omgebouwde machine geen:

• geldige CE-markering
• EU-conformiteitsverklaring
• bijgewerkte documentatie

dan voldoet deze niet aan de wetgeving, ongeacht prestaties. Wat dit betekent voor terminalbeheerders Elektrificatie is niet alleen technisch of financieel, maar raakt ook:

• arbeidsveiligheidsverplichtingen
• verzekeringsgeldigheid
• aansprakelijkheid bij incidenten
• auditresultaten van autoriteiten
• contractuele verplichtingen

Elektrische retrofit kan een goede oplossing zijn, maar alleen als verantwoordelijkheden vooraf duidelijk zijn vastgelegd. Slotgedachte In Nederlandse havens worden omgebouwde machines steeds vaker gezien als nieuwe installaties. Terminalbeheerders moeten daarom denken als OEM-kopers, niet als gebruikers van tweedehands materieel. De kernvraag is niet: “Is deze machine elektrisch?” maar: “Wie is er juridisch verantwoordelijk voor deze machine?” Als u uw havenapparatuur wilt elektrificeren, neem gerust contact op voor een checklist om alle risico’s en verplichtingen te beoordelen.